Awọn akoko Iyalẹnu, Igbesi aye ati aṣa

Best of Japan

Aworan ti Maiko geisha ni Gion Kyoto = shutterstock

Aworan ti Maiko geisha ni Gion Kyoto = shutterstock

Ibaramu Adaṣe & Igba (1) Aṣa! Geisha, Kabuki, Sento, Izakaya, Kintsugi, awọn idà Japanese ...

Ni Japan, ọpọlọpọ awọn ohun atijọ ti o wa ti aṣa. Fun apẹẹrẹ, wọn jẹ awọn ile-Ọlọrun ati oriṣa. Tabi wọn jẹ awọn idije bii Sumo, Kendo, Judo, Karate. Ọpọlọpọ awọn ohun elo ailẹgbẹ gẹgẹbi awọn iwẹ gbangba ati awọn ile-ọti larin awọn ilu. Ni afikun, awọn ofin aṣa pupọ wa ni igbesi aye awọn eniyan. O jẹ ọkan ninu awọn abuda pataki ti awọn eniyan Japanese lati bọwọ fun aṣa. Ni oju-iwe yii, Emi yoo ṣafihan apakan kan ti awọn ti aṣa ibile wọnyẹn.

Arabinrin Arabinrin Arabinrin Kimono = AdobeStock 1
Awọn fọto: Gbadun Japanese Kimono!

Laipẹ, ni Kyoto ati Tokyo, awọn iṣẹ fun yiyalo kimonos fun awọn arinrin ajo n pọ si. Kimono Japanese ni ọpọlọpọ awọn awọ ati awọn aṣọ ni ibamu si akoko naa. Kimono ooru (Yukata) jẹ olowo poku, nitorina ọpọlọpọ eniyan ra. Kimono wo ni o fẹ wọ? Awọn fọto ti Arabinrin Japanese Kimono Wura Kimono ...

Nọmba naa ti lọ silẹ pupọ, ṣugbọn ni awọn agbegbe igberiko, awọn ọmọge le tun gun lori awọn ọkọ kekere si ibi ibi igbeyawo = Shutterstock
Awọn fọto: ayeye igbeyawo Japanese ni awọn oriṣa

Nigbati o ba rin irin-ajo ni ilu Japan, o le wo iwoye bii fọto wọnyi ni awọn pẹpẹ. Fun apẹẹrẹ, ni Meiji Jingu Shrine ni Tokyo, nigbakan a rii awọn ọmọge aṣa ara Japanese wọnyi. Laipẹ, awọn afara-ara Iwọ-oorun ti n pọ si. Sibẹsibẹ, gbajumọ ti awọn igbeyawo ara-Japanese jẹ tun lagbara. Jọwọ tọka si awọn nkan wọnyi fun ...

Aṣa Japanese ti aṣa

geisha

Geisha ara ilu Japanese kan ṣe fun iṣẹlẹ kan ti gbogbo eniyan ni ile-oriṣa kan ni Kyoto = shutterstock

Geisha ara ilu Japanese kan ṣe fun iṣẹlẹ kan ti gbogbo eniyan ni ile-oriṣa kan ni Kyoto = shutterstock

Geisha jẹ obirin ti o ṣe alejo ni ile aseye nipasẹ ijó Japanese ati awọn orin Japanese. Ni Japan ode oni o fẹrẹ sii ko si, ṣugbọn tun wa ni Kyoto.

Ni Kyoto, a pe Geisha ni "Geiko".

Awọn eniyan wa ti o gbọye geisha bi obinrin ti ta ararẹ. Geisha yatọ si awọn obinrin ti iru bẹ. Ni ilodisi, Geisha ti gba ọpọlọpọ awọn asa ni afikun si ijó Japanese. Wọn le ṣe awọn alejo ti o ni ọlọrọ pẹlu ẹkọ ti ilọsiwaju.

"Maiko" jẹ ikẹkọ ọmọbirin ni Kyoto, ni ero Geiko. Wọn wa ni Gion. Ti o ba nrin ni opopona ibile ti Gion, iwọ yoo ni anfani lati wo awọn ti nrin pẹlu kimonos lẹwa.

Iṣe ti Geiko waye gẹgẹ bi fidio ti o wa loke ni Oṣu Kẹrin gbogbo ọdun. O le gbadun ipele iyanu kan nibẹ.

Kabuki

Kabuki jẹ eré kilasika ijó-ara ilu Japanese eyiti o tẹsiwaju lati ibẹrẹ ti ọrundun kẹrindilogun. Eniyan ti o ṣẹda Kabuki jẹ obinrin arosọ ti o pe ni "Okuni". Ni ibẹrẹ awọn oṣere obinrin wa daradara. Kabuki jẹ aṣoju pop aṣaju ti asiko yii.

Bibẹẹkọ, lẹyin naa, awọn oṣere obinrin ni o wa ni ilu okeere nipasẹ awọn aṣẹ ijọba ti ko korira iṣẹ afilọ. Fun idi eyi, lati arin ọrundun kẹrindilogun, Kabuki di eré ijó kan ti awọn ọkunrin nikan nṣe. Laarin iru awọn ihamọ yii, awọn oṣere nse apẹrẹ ati ṣẹda awọn iwoye alailẹgbẹ.

Toshiro Kawatake, onkọwe Kabuki olokiki, ti salaye ninu iwe rẹ "Kabuki: Baroque Fusion of the Arts", "Noh jẹ kilasika, bii eré Griki atijọ, lakoko ti Kabuki jẹ Baroque, afiwe si Shakespeare".

Mo ti ṣe ibeere pẹlu Mt.Kawatake ni ọpọlọpọ igba ṣaaju. Titi lẹhinna Emi ko dara ni kabuki. Nitori Emi ko daju ohun ti awọn oṣere n sọrọ nipa lori ipele. Sibẹsibẹ, lẹhin gbigba imọran lati Mt.Kawatake, Mo pinnu lati gbadun ẹwa ti gbogbo ipele. Lẹhinna Mo ni igbadun Kabuki pupọ.

Kini idi ti iwọ ko fi le gbadun eré ijó baroque Japanese?

Kabuki waye ni Ilu Tokyo, Osaka ati Kyoto.

Sumo

Sumo jẹ idije Ijakadi ti o dagbasoke ni ominira ni Japan. Awọn ijakadi nla sumo pọ pẹlu kọọkan miiran laarin Circle ti a pinnu. Awọn onija Sumo gba iṣẹgun boya nipa titari alatako kuro ni Circle tabi yiyi u si ilẹ.

A ṣe akiyesi Sumo nigbagbogbo bi ọkan ninu idije ere-idaraya ni awọn akoko ode oni. Ṣugbọn sumo gangan jẹ iṣẹlẹ aṣa ti o da lori Shinto. Ni iṣaaju, sumo waye ati ifiṣootọ si awọn oriṣa ni ajọ awọn oriṣa. Ti o ba lọ si ile-oriṣa atijọ ni igberiko o le wa awọn aaye lati sumo ninu ile-Ọlọrun.

Paapaa ni bayi, awọn wrestlers n ṣe sumo orisirisi awọn irubo ti o da lori Shinto. A nilo awọn Ijakadi Sumo kii ṣe lati lagbara nikan, ṣugbọn lati tọju ihuwasi to dara.

Ilu ilu Japanese

Japanese ti lo awọn ilu ti n pẹ fun igba pipẹ. A ti lo ọpọlọpọ awọn ilu ti o wa ni awọn ilana isin oriṣa ati ni kabuki ati awọn ipo miiran. Ilu ilu Japanese yoo ṣe iwo ninu ẹmi rẹ ati mu awọn imọlara rẹ le. Mo lo lati mu kendo (adaṣe Japanese) ṣaaju iṣaaju. Paapaa ni Kendo, a ṣe awọn irubo lati tẹ awọn ilu ṣaaju ki a to bẹrẹ didaṣe, ati nigba ti a pari adaṣe a lu ilu naa daradara.

Lati idaji ikẹhin ti orundun 20, awọn ẹgbẹ oṣere ti o ṣe awọn iṣẹ ilu ilu Japanese wọnyi farahan o bẹrẹ si mu awọn ere orin ni okeere. Ti wọn ba wa si orilẹ-ede rẹ, jọwọ lọ wo.

 

Aye igbesi aye Japanese

Lati ibi yii, Emi yoo ṣafihan awọn nkan ibile ti fidimule ninu igbesi aye awọn eniyan Japanese. Ni akọkọ, Emi yoo ṣalaye ohun ti o pade lakoko ti o nrin kiri ni ilu nigbati o wa si Japan.

Awọn ohun atọwọdọwọ ni awọn ilu Japan

Sento

Sento jẹ iwẹ ara ilu ti ara ilu Japanese. Awọn orisun omi gbona wa ni apakan, ṣugbọn ọpọlọpọ ti Setnto sise omi gbona. Ọpọlọpọ awọn ibiti o wa nibiti a ti fi ohun elo eefi sori ẹrọ fun eefin rẹ. Sina nla yii jẹ aami ti Sento.

Ni igba atijọ, a sọ pe awọn ile-oriṣa ati awọn ile-oriṣa ti fi idi iwẹ ti gbogbo eniyan mulẹ fun awọn talaka. Ni akoko Edo (ọrundun kẹrindinlogun - ọrundun 17th), o ni ewọ lati fi idi wẹ wẹwẹ ninu awọn idile yatọ si kilasi ti o ni anfani lati ṣe idiwọ ina kan ni Edo (Tokyo). Ni idi eyi ọpọlọpọ Sento ni a bi.

Wíwẹtàbí jẹ igbadun fun awọn eniyan lasan. Ni diẹ ninu Sento nla, Rakugo, onkọwe itan ilu Japanese kan, ni a ṣere. A ko pin Sento ni akoko Edo laarin awọn ọkunrin ati awọn obinrin, o jẹ wọpọ lati tẹ papọ.

Laipẹ, nitori ọpọlọpọ ninu awọn ile ni awọn iwẹ, nọmba awọn eniyan ti o lo Sento ti dinku pupọ. Sibẹsibẹ, diẹ ninu Sento tun tẹsiwaju lati ṣiṣẹ. Yato si eyi, awọn ohun elo iwẹ nla (Super Sento) eyiti awọn olumulo le gbadun ọpọlọpọ awọn iru iwẹ ti farahan o si n gbaye gbaye.

Ni isalẹ ni Super Sento olokiki ni Tokyo. Ọpọlọpọ Sento Super miiran wa ni afikun. Ti o ba nifẹ, jọwọ ṣayẹwo wọn ṣaaju ki o to wa si Japan.

>> Oju opo wẹẹbu osise ti Oedo Onsen Monogatari wa nibi

 

Izakaya

Izakaya jẹ ile ara aṣọ ara Japanese ni. Orisirisi ọti-lile ti a nṣe ni Izakaya, nipataki nitori, shochu, ọti. Akojọ aṣayan awọn ounjẹ jẹ Oniruuru.

Izakaya dagbasoke lakoko akoko Edo (lati ọrundun kẹrindilogun si ọrundun kẹrindilogun), ati lati igba naa o jẹ ibi ti awọn ọkunrin pejọ ti mu. Sibẹsibẹ, ni awọn akoko ode oni, awọn eniyan oniruru, pẹlu awọn obinrin, lo. Ọti ati ounjẹ ti iru olokiki si awọn obinrin tun mura.

Ọpọlọpọ Izakaya jẹ fanimọra bi wọn ti din owo ju awọn ounjẹ lọ, awọn ile ọti hotẹẹli ti o wuyi ati bii bẹ. Ounjẹ jẹ idaran, paapaa.

Laipẹ, awọn arinrin ajo lati oke-ilu tun lo Izakaya pupọ. O jẹ idi olokiki lati gbadun bugbamu ti awọn eniyan Jafanu.

Awọn ohun abinibi ninu awọn igbesi aye awọn eniyan Jafanu

Tatami

Tatami jẹ ohun elo ti ilẹ ti a lo ninu awọn ile Japanese. Ni awọn ile Japanese ti aṣa, ọpọlọpọ awọn yara ti wa ni bo pẹlu ọpọlọpọ awọn onigun tatami onigun mẹrin. Lori dada ti awọn maati tatami awọn nọmba ti ko ni iye ti awọn igi ti a pe ni adie (adie) ni a hun.

Mo ro pe nigbami o pe ọ si yara kan pẹlu awọn maati tatami nigbati o ba lọ si ile Japanese kan. Ni iru ọran kan, jọwọ gbiyanju lati dubulẹ lori matiresi tatami. Boya o ni irọrun pupọ. Ni Japan tutu, tatami ẹni jẹ itura pupọ.

Ko ki pẹ to ti pe awọn maati tatami wa lati tan kaakiri ni awọn ile Japanese. Ni iṣaaju, ọpọlọpọ awọn ile ni Japan ti gbe awọn igbimọ igi. Tatami matiresi ni a gbe nikan ni ibiti eniyan ti kilasi alanfani joko. Ni akoko Edo (lati orundun 17th titi di ọrundun 19th), ọpọlọpọ awọn maati tatami tan, ṣugbọn ni awọn agbẹ ati bẹbẹ lọ, ilẹ-ilẹ tabi igi jẹ eyiti kojọsọ sibẹsibẹ.

Laipẹ, nọmba awọn ile ti ara Iha Iwọ-oorun ti pọ si ni Japan, ati nọmba awọn ile ti o dubulẹ awọn tatami awọn yara inu yara ti n kere si ati dinku. Bibẹẹkọ, ninu awọn ile-isin oriṣa ati Ryokan (hotẹẹli ara Japan), Mo ro pe iwọ yoo wo awọn maati tatami lẹẹkan ati lẹẹkansi. Jọwọ gbiyanju lati fi ọwọ kan ẹni tatami lẹwa ti awọn oniṣọnà ṣe.

Fusuma

Ni awọn ile Japanese ti aṣa, “Fusuma” ni a lo lati ya sọtọ awọn yara ati awọn yara. Fusuma ni a ṣe nipasẹ kikọja iwe tabi asọ ni ẹgbẹ mejeeji ti fireemu onigi. Nigba ti a ba n wọle ati jade ni yara naa, a rọ Fusuma ẹgbẹ.

Fusuma n kọja kọ tabi iwe, nitorinaa o le fọ ọ ni rọọrun. Nigbati mo jẹ ọmọde, Mo n ṣere ninu yara naa, gbigba Fusuma ati fifọ rẹ, Mo ni iya mi lilu fun. Mo ro pe ọpọlọpọ awọn Japanese wa ti o ni awọn iranti kanna.

Niwọn igba ti Fusuma ko ni idena ohun diẹ, awọn eniyan Japanese atijọ yoo ti gbọ irọrun ohun ti awọn eniyan ninu yara ti o nbọ n ṣe. Ni iṣaaju, Mo duro nikan ni hotẹẹli ara ilu Japanese ti a ṣiṣẹ lati akoko Edo (lati orundun 17th titi di ọrundun 19th). Paapaa lẹhinna, Mo gbọ gbogbo ohun awọn eniyan ni yara ti o nbọ. Tikalararẹ Emi ko dara ni iru nkan yii.

Nigbati o ba lọ si tẹmpili nla kan, o le wo Fusuma pẹlu awọn aworan ẹlẹwa lori oke. O dabi pe awọn eniyan ọlọrọ atijọ gbadun awọn kikun ti Fusuma kọọkan. O ṣee ṣe tumọ si pe ko si awọn ọmọ iwa-ipa ko si sunmọ Fusuma yẹn.

Shoji

Shoji jẹ iru kanna si Fusuma. Bibẹẹkọ, Shoji ni igbagbogbo lati ṣe ipin yara naa lati ọdẹdẹ sinu eyiti ina itagbangba wọ inu. Ṣeji ni a ṣe nipasẹ fifiran iwe iwe Japanese lori igi kan. Iwe Japanese jẹ tinrin, ina ita yoo kekere diẹ. Nipa lilo Shoji, yara ilu Japanese ti kun fun ina oorun o si di imọlẹ. Shoji ṣe aabo ina kekere diẹ, nitorinaa kii ṣe ina to lagbara ninu yara naa, ṣugbọn ina rirọ ti o fi sii.

Mo ti gbọ ẹkọ ti onimọ-jinlẹ nipa ara ilu Amẹrika kan ti o sọ pe “Idena Shoji n di awọn obinrin iṣẹ Japanese jẹ.” Laibikita bawo ni awọn obinrin ṣe ni igbega, awọn ọkunrin n ṣe iṣowo ni ẹhin Shoji. Awọn obinrin ko ni anfani lati lọ si ẹhin Shoji. Awọn obinrin le rii daju ojiji awọn ojiji ti awọn ọkunrin nipasẹ shoji, ṣugbọn wọn ko le kopa ninu ṣiṣe ipinnu. Mo ro pe o jẹ imọran ti o ni iyanilenu. Shoji jẹ tinrin, ṣugbọn wiwa rẹ jẹ nla.

Lọwọlọwọ

"Oorun ti ara ilu Japanese jẹ lori ilẹ, kii ṣe lori ibusun." Nigba miiran Mo gbọ iru ohun bẹ lati okeokun. Eyi kii ṣe aṣiṣe, ṣugbọn kii ṣe deede. Awọn Japanese dubulẹ Futon lori ilẹ tatami. Ki o si sun lori Futon yẹn.

Futon ni awọn oriṣi meji. Ọkan jẹ Futon ntan lori tatami. A yoo parọ lori eyi. Ekeji ni Futon lori wa. Futon yii jẹ rirọ ati gbona.

Ti o ba duro si Ryokan (hotẹẹli ara Japan), o le sun pẹlu Futon. Jọwọ gbiyanju rẹ.

Ni awọn ile Japanese, a ko fi ibusun naa ki o dubulẹ Futon nikan ni irọlẹ. Ni ọna yii, a le lo yara naa lọpọlọpọ fun awọn idi pupọ lakoko ọjọ. Ti a ba gbẹ Futon ni ọsan, a tun le ṣe ọriniinitutu. Futon wulo pupọ.

Sibẹsibẹ, ni awọn ọdun aipẹ, ọpọlọpọ awọn ara ilu Japanese ti wa sun ni ibusun dipo Futon. Nitori yara tatami dinku.

Tikalararẹ, Mo fẹran Futon. Mo tun dubulẹ Futon ninu yara ti Tatami, ni oorun sisun!

Imọ ẹrọ Japanese ti aṣa ti o tun jogun

Tunṣe Kintsugi

Awọn imọ-ẹrọ aṣa ibile wa ni Japan. Ninu wọn, ọkan ti Mo fẹ ni pataki ni lati ṣafihan ni imọ-ẹrọ ti a pe ni Kintsugi.

Pẹlu imọ-ẹrọ Kitsugi, a le darapọ mọ awọn ege naa ki o da wọn pada si apẹrẹ atilẹba wọn paapaa ti awọn ceramiki ba fọ.

Imọ-ẹrọ yii ti fi silẹ nipasẹ awọn oniṣẹ ti oye. Awọn oniṣẹ lo lacquer lati darapọ awọn ege papọ. Lacquer jẹ iru sap kan ati pe o ṣe iranṣẹ bi alemọlẹ. Nigbamii, wọn lo iyẹfun goolu si apakan ti a sopọ. Jọwọ wo fidio ti o wa loke fun awọn alaye.

A tun pe Kintsugi ni kintsunagi. Ohun ti o wa lẹhin imọ-ẹrọ yii ni ẹmi ti ayẹyẹ tii tii Japanese. Ninu ayẹyẹ tii, a gba awọn nkan bi wọn ṣe ri. Ti o ba dojuijako, a gbadun awọn iwoye ti o fọ.

Awọn eniyan ode oni nigbagbogbo da silẹ lẹsẹkẹsẹ ti nkan ba fọ. Ni iru ọjọ ode oni, Kintsugi sọ fun wa laaye igbe laaye.

Laanu, o ko le rọọrun ra awọn ọja Kintsugi. Kitsugi jẹ nkan ti o beere lọwọ oniṣọnà lati ṣe nigbati olukọni ayanfẹ rẹ ba fọ. Sibẹsibẹ, ni ilẹ akọkọ ti "Hotẹẹli Kanra Kyoto" ni Kyoto, awọn oniṣọnà ṣiṣẹ "kitsugi studio RIUM". Fun awọn alaye, tọka si aaye atẹle. Lọ lati oju-iwe oke si oju-iwe ti "irọgbọku & itaja", iwọ yoo pade kintsugi!

>> Aaye osise ti Hotẹẹli Kanra Kyoto wa nibi

 

Awọn idà Tatara & Japanese

Lakotan, Emi yoo fẹ lati ṣafihan awọn imọ-ẹrọ ibile ti o ni ibatan si idà Japanese.

Gbogbo awọn idà Japanese ni a fi irin ṣe pataki. Ọna yii jẹ iṣelọpọ nipasẹ ọna irin-ọna ibile ti "Tatara" ti a ṣe afihan ninu fiimu ti o wa loke.

Ṣiṣe irin yii ni a ṣe ni Okuzumo ti o wa ni agbegbe oke-nla ti iwọ-oorun ti Honshu lati Oṣu Kini si Oṣu Kínní ni ọdun kọọkan. O tẹsiwaju nipasẹ awọn oniṣọnà ti oye. Awọn oniṣọnà kọ ileru nla pẹlu iwoye. Fi iyanrin irin si ibẹ ki o ṣe igbona ni iwọn kekere ti ko ni ibatan pẹlu eedu. Ni ọna yii a ṣe iṣelọpọ irin funfun lalailopinpin.

Yoo gba ọjọ mẹrin ati alẹ lẹẹkan lati ṣe irin. Awọn oniṣọnà gbadura si Ọlọrun ni akọkọ, lẹhinna, tẹsiwaju lati ṣatunṣe ina fere laisi lilọ sùn. Wọn bajẹ fọ ina ile-iṣẹ ina kuro ni irin didan ti nṣan jade.

Mo ti de ibi iṣẹlẹ naa lẹẹkan. O ti to ni ayika 5 am ni Kínní. Yinyin nro Iná ninu ileru da bi ẹni pe o jẹ dragoni nigbati awọn oniṣowo wọ inu afẹfẹ. Mo ti n jó nitori ooru ti o lagbara. Awọn oniṣẹ nse ija si awọn ina lori aaye fun ọjọ mẹrin. Wọn ni agbara ọpọlọ ti o ni ẹru ati agbara ti ara. Nigbati Mo ṣe ifọrọwanilẹnuwo fun wọn ni ọjọ kan ti o nigbamii, oju wọn pupa pẹlu awọn ijona.

Okuzumo jẹ abule oke ẹlẹwa ati ohun ijinlẹ ti o di ipele ti awọn itan-akọọlẹ Japanese gẹgẹbi olokiki olokiki “Yamata no legend Orochi”.

Laisi ani, irinṣe irin ko ṣii si ita. Nitori lati ṣe iṣelọpọ irin jẹ ayẹyẹ mimọ paapaa. Sibẹsibẹ, ni Okuzumo nibẹ jẹ ile ọnọ pataki kan "tatara ati musiọmu ti ogun" lati ṣafihan iru irin-irin yii. Ninu musiọmu yii, awọn ifihan ti awọn idà Japanese tun n ṣe, bi a ti ṣe afihan rẹ ninu fiimu ti o loke.

Lọwọlọwọ, awọn idà Japanese gbogbo lo irin ti iṣelọpọ nipasẹ "Tatara" ti Okuzumo. Nitori irin ti iṣelọpọ ni ile-iṣẹ igbalode ko le ṣe ida didasilẹ ati lile. “Tatara” yii ni o ṣiṣẹ nipasẹ ipilẹ anfani anfani ti gbogbo eniyan ti o ṣe itọju imọ-ẹrọ iṣelọpọ Japanese. Ipilẹ yii tun ni musiọmu oju idà Japanese ni Tokyo. Ti o ba fẹ gaan lati ri ida Jafaniani kan, Emi yoo ṣeduro lilọ si Ile-Ile Itan ti Orilẹ-ede ni Tokyo tabi musiọmu ti o tẹle nipasẹ Foundation.

>> Itọsọna Irin-ajo Okuizumo Ibùdó wa nibi

>> Oju opo wẹẹbu osise ti Ile ọnọ Ile ọnọ Idà Japanese wa nibi

 

Mo dupẹ lọwọ rẹ kika kika si ipari.

 

Nipa mi

Bon KUROSAWA  Mo ti ṣiṣẹ gun bi olootu oga fun Nihon Keizai Shimbun (NIKKEI) ati lọwọlọwọ n ṣiṣẹ bi onkọwe wẹẹbu olominira kan. Ni NIKKEI, Mo jẹ olootu-olootu ti media lori aṣa Japanese. Jẹ ki n ṣafihan ọpọlọpọ igbadun ati awọn ohun ti o nifẹ nipa Japan. Jọwọ tọka si yi article fun alaye diẹ.

2018-05-28

Aṣẹ © Best of Japan , 2021 Gbogbo Awọn ẹtọ wa ni ipamọ.